ലെ​​​​​​​​യോ മാ​​​​​​​​ർ​​​​​​​​പാ​​​​​​​​പ്പ​​​​​​​​യു​​​​​​​​ടെ തു​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ക്കി സ​​​​​​​​ന്ദ​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ശ​​​​​​​​ന​​​​​​​​വും 1,700 വ​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ഷ​​​​​​​​ങ്ങ​​​​​​​​ൾ​​​​​​​​ക്കു​​​​​​​​മു​​​​​​​​ന്പ് ക​​​​​​​​ത്തോ​​​​​​​​ലി​​​​​​​​ക്കാ​​​​​​​​ സ​​​​​​​​ഭ​​​​​​​​യി​​​​​​​​ലെ ഒ​​​​​​​​ന്നാ​​​​​​​​മ​​​​​​​​ത്തെ സാ​​​​​​​​ർ​​​​​​​​വ​​​​​​​​ത്രി​​​​​​​​ക സൂ​​​​​​​​ന​​​​​​​​ഹ​​​​​​​​ദോ​​​​​​​​സ് ന​​​​​​​​ട​​​​​​​​ന്ന അ​​​​​​​​തി​​​​​​​​പു​​​​​​​​രാ​​​​​​​​ത​​​​​​​​ന​​​​​​​​മാ​​​​​​​​യ നി​​​​​​​​ഖ്യാ(ഇ​​​​​​​​പ്പോ​​​​​​​​ഴ​​​​​​​​ത്തെ ഇ​​​​​​​​സ്നി​​​​​​​​ക്)യി​​​​​​​​ൽ കോ​​​​​​​​ണ്‍സ്റ്റാ​​​​​​​​ന്‍റി​​​​​​​​നോ​​​​​​​​പ്പി​​​​​​​​ൾ ഓ​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ത്ത​​​​​​​​ഡോ​​​​​​​​ക്സ് എ​​​​​​​​ക്യു​​​​​​​​മെ​​​​​​​​നി​​​​​​​​ക്ക​​​​​​​​ൽ പാ​​​​​​​​ത്രി​​​​​​​​യാ​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ക്കീ​​​​​​​​സ് ബ​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ത്ത​​​​​​​​ലോ​​​​​​​​മി​​​​​​​​യോ ഒ​​​​​​​​ന്നാ​​​​​​​​മ​​​​​​​​നു​​​​​​​​മൊ​​​​​​​​ത്തു ന​​​​​​​​ട​​​​​​​​ത്തി​​​​​​​​യ എ​​​​​​​​ക്യു​​​​​​​​മെ​​​​​​​​നി​​​​​​​​ക്ക​​​​​​​​ൽ പ്രാ​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ഥ​​​​​​​​ന​​​​​​​​യും തു​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ക്കി​​​​​​​​യു​​​​​​​​ടെ പ്ര​​​​​​​​ത്യേ​​​​​​​​ക​​​​​​​​മാ​​​​​​​​യ ച​​​​​​​​രി​​​​​​​​ത്ര​​​​​​​​പ​​​​​​​​ശ്ചാ​​​​​​​​ത്ത​​​​​​​​ല​​​​​​​​വും, ആ ​​​​​​​​രാ​​​​​​​​ജ്യ​​​​​​​​ത്തി​​​​​​​​ന്‍റെ സ​​​​​​​​വി​​​​​​​​ശേ​​​​​​​​ഷ​​​​​​​​മാ​​​​​​​​യ ക്രൈ​​​​​​​​സ്ത​​​​​​​​വ​​​​​​​​ പാ​​​​​​​​ര​​​​​​​​ന്പ​​​​​​​​ര്യ​​​​​​​​വും എ​​​​​​​​ന്തെ​​​​​​​​ന്നു പ​​​​​​​​ഠി​​​​​​​​ക്കാ​​​​​​​​ൻ പ​​​​​​​​ല​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ക്കും പ്ര​​​​​​​​ചോ​​​​​​​​ദ​​​​​​​​ന​​​​​​​​മാ​​​​​​​​കു​​​​​​​​ന്നു​​​​​​​​ണ്ട്. ഈ ​​​​​​​​രാ​​​​​​​​ജ്യ​​​​​​​​ത്തെ പ​​​​​​​​ല പ്ര​​​​​​​​ദേ​​​​​​​​ശ​​​​​​​​ങ്ങ​​​​​​​​ളും പ​​​​​​​​ട്ട​​​​​​​​ണ​​​​​​​​ങ്ങ​​​​​​​​ളും ഇ​​​​​​​​വി​​​​​​​​ടെ ജ​​​​​​​​നി​​​​​​​​ച്ച്, ജീ​​​​​​​​വി​​​​​​​​ച്ച്, പ്ര​​​​​​​​വ​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ത്തി​​​​​​​​ച്ച്, മ​​​​​​​​രി​​​​​​​​ച്ച പ​​​​​​​​ല വ​​​​​​​​ലി​​​​​​​​യ വ്യ​​​​​​​​ക്തി​​​​​​​​ക​​​​​​ളും അ​​​​​​​​നേ​​​​​​​​കം ച​​​​​​​​രി​​​​​​​​ത്ര​​​​​​​​സം​​​​​​​​ഭ​​​​​​​​വ​​​​​​​​ങ്ങ​​​​​​​​ളും ഇ​​​​​​​​വി​​​​​​​​ട​​​​​​​​ത്തെ പ​​​​​​​​ള്ളി​​​​​​​​ക​​​​​​​​ളും ഈ ​​​​​​​​രാ​​​​​​​​ജ്യ​​​​​​​​ത്ത് ന​​​​​​​​ട​​​​​​​​ന്ന സ​​​​​​​​ഭാ​​​​​​​​ കൗ​​​​​​​​ണ്‍സി​​​​​​​​ലു​​​​​​​​ക​​​​​​​​ളു​​​​​​​​മെ​​​​​​​​ല്ലാം തു​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ക്കി​​​​​​​​യു​​​​​​​​ടെ ക്രൈ​​​​​​​​സ്ത​​​​​​​​വ​​​​​​​​ പാ​​​​​​​​ര​​​​​​​​ന്പ​​​​​​​​ര്യം പ​​​​​​​​ഠി​​​​​​​​ക്കാ​​​​​​​​ൻ ന​​​​​​​​മ്മെ സ​​​​​​​​ഹാ​​​​​​​​യി​​​​​​​​ക്കു​​​​​​​​ന്ന ഘ​​​​​​​​ട​​​​​​​​ക​​​​​​​​ങ്ങ​​​​​​​​ളാ​​​​​​​​ണ്. 13-ാം നൂ​​​​​​​​റ്റാ​​​​​​​​ണ്ടു​​​​​​​​വ​​​​​​​​രെ ക്രൈ​​​​​​​​സ്ത​​​​​​​​വ​​​​​​​​മാ​​​​​​​​യി​​​​​​​​രു​​​​​​​​ന്ന തു​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ക്കി​​​​​​​​യി​​​​​​​​ൽ ഇ​​​​​​​​ന്ന് ഒ​​​​​​രു ശ​​​​​​ത​​​​​​മാ​​​​​​ന​​​​​​ത്തി​​​​​​ൽ​​​​​​ താ​​​​​​​​ഴെ മാ​​​​​​​​ത്ര​​​​​​​​മാ​​​​​​​​യി ക്രൈ​​​​​​​​സ്ത​​​​​​​​വ​​​​​​​​ർ കു​​​​​​​​റ​​​​​​​​ഞ്ഞ​​​​​​തി​​​​​​ന് വി​​​​​​​​വി​​​​​​​​ധ​​ കാ​​​​​​​​ര​​​​​​​​ണ​​​​​​​​ങ്ങ​​​​​​ളു​​​​​​ണ്ട്.

ഭൂ​​​​​​​​മി​​​​​​​​ശാ​​​​​​​​സ്ത്ര​​​​​​​​വും രാ​​ഷ്‌​​ട്രീ​​​​​​യ​​​​​​​​ സാ​​​​​​​​ഹ​​​​​​​​ച​​​​​​​​ര്യ​​​​​​​​ങ്ങ​​​​​​​​ളും

ഏ​​​​​​​​ഷ്യാ ​​വ​​​​​​​​ൻ​​​​​​​​ക​​​​​​​​ര​​​​​​​​യു​​​​​​ടെ പ​​​​​​​​ടി​​​​​​​​ഞ്ഞാ​​​​​​​​റെ അ​​​​​​​​റ്റ​​​​​​​​ത്തു​​​​​​​​ള്ള ഏ​​​​​​​​ഷ്യാ​​​​​​​​ മൈ​​​​​​​​ന​​​​​​​​ർ അ​​​​​​​​ഥ​​​​​​​​വാ അ​​​​​​​​ന​​​​​​​​തോ​​​​​​​​ലി​​​​​​​​യ ഉ​​​​​​​​പ​​​​​​​​ദ്വീ​​​​​​​​പി​​​​​​​​ലും യൂ​​​​​​​​റോ​​​​​​​​പ്യ​​​​​​​​ൻ വ​​​​​​​​ൻ​​​​​​​​ക​​​​​​​​ര​​​​​​​​യു​​​​​​​​ടെ കി​​​​​​​​ഴ​​​​​​​​ക്കേ അ​​​​​​​​റ്റ​​​​​​​​ത്തു​​​​​​​​ള്ള ബാ​​​​​​​​ൾ​​​​​​​​ക്ക​​​​​​​​ൻ പ്ര​​​​​​​​ദേ​​​​​​​​ശ​​​​​​​​ത്തെ ത്രേ​​​​​​​​സി​​​​​​ലു​​​​​​​​മാ​​​​​​​​യി വ്യാ​​​​​​​​പി​​​​​​​​ച്ചു​​​​​​​​കി​​​​​​​​ട​​​​​​​​ക്കു​​​​​​​​ന്ന ഒ​​​​​​​​രു യൂ​​​​​​​​റേ​​​​​​​​ഷ്യ​​​​​​​​ൻ രാ​​​​​​​​ജ്യ​​​​​​​​മാ​​​​​​​​ണ് തു​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ക്കി. പു​​​​​​​​രാ​​​​​​​​ത​​​​​​​​ന നാ​​​​​​​​ഗ​​​​​​​​രി​​​​​​​​ക​​​​​​​​ത​​​​​​​​ക​​​​​​​​ളി​​​​​​​​ൽ ഒ​​​​​​​​ന്നാ​​​​​​​​യ തു​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ക്കി ക്രി​​​​​​​​സ്ത്വ​​​​​​​​ബ്ദം 11-ാം നൂ​​​​​​​​റ്റാ​​​​​​​​ണ്ടി​​​​​​​​ൽ തു​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ക്കി​​​​​​​​ക​​​​​​​​ൾ ഏ​​​​​​​​ഷ്യാ​​​​​​​​ മൈ​​​​​​​​ന​​​​​​​​റി​​​​​​​​ൽ എ​​​​​​​​ത്തു​​​​​​​​ന്ന​​​​​​​​തു​​​​​​​​വ​​​​​​​​രെ ഹി​​​​​​​​റ്റൈറ്റ്, പേ​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ഷ്യ​​​​​​​​ൻ, ഗ്രീ​​​​​​​​ക്ക്, റോ​​​​​​​​മ​​​​​​​​ൻ സാ​​​​​​​​മ്രാ​​​​​​​​ജ്യ​​​​​​​​ങ്ങ​​​​​​​​ളു​​​​​​​​ടെ ഭാ​​​​​​​​ഗ​​​​​​​​മാ​​​​​​​​യി​​​​​​​​രു​​​​​​​​ന്നു. റോ​​​​​​​​മ​​​​​​​​ൻ കാ​​​​​​​​ല​​​​​​​​ത്ത്, എ​​ഡി നാ​​​​​​​​ലാം നൂ​​​​​​​​റ്റാ​​​​​​​​ണ്ടി​​​​​​​​ൽ, റോ​​​​​​​​മാ​​​​​​​​ സാ​​​​​​​​മ്രാ​​​​​​​​ജ്യ​​​​​​​​ത്തി​​​​​​​​ന്‍റെ കി​​​​​​​​ഴ​​​​​​​​ക്ക്-​​​​​​പ​​​​​​​​ടി​​​​​​​​ഞ്ഞാ​​​​​​​​റ് വി​​​​​​​​ഭ​​​​​​​​ജ​​​​​​​​ന​​​​​​​​കാ​​​​​​​​ല​​​​​​​​ത്ത് ഏ​​​​​​​​ഷ്യാ​​​​​​​​ മൈ​​​​​​​​ന​​​​​​​​ർ (ഇ​​​​​​​​പ്പോ​​​​​​​​ഴ​​​​​​​​ത്തെ തു​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ക്കി​​​​​​​​യു​​​​​​​​ടെ 95 ശ​​​​​​​​ത​​​​​​​​മാ​​​​​​​​ന​​​​​​​​വും) കി​​​​​​​​ഴ​​​​​​​​ക്ക​​​​​​​​ൻ റോ​​​​​​​​മാ​​​​​​​​ സാ​​​​​​​​മ്രാ​​​​​​​​ജ്യ​​​​​​​​ത്തി​​​​​​​​ന്‍റെ ഭാ​​​​​​​​ഗ​​​​​​​​മാ​​​​​​​​യി. ബിസി ഒ​​​​​​​​ന്നാം നൂ​​​​​​​​റ്റാ​​​​​​​​ണ്ടി​​​​​​​​ൽ റോ​​​​​​​​മാ ​​​​​​​​സാ​​​​​​​​മ്രാ​​​​​​​​ജ്യം നി​​​​​​​​ല​​​​​​​​വി​​​​​​​​ൽ വ​​​​​​​​ന്ന​​​​​​​​പ്പോ​​​​​​​​ൾ ഏ​​​​​​​​ഷ്യാ​​​​​​​​ വ​​​​​​​​ൻ​​​​​​​​ക​​​​​​​​ര​​​​​​​​യു​​​​​​​​ടെ പ​​​​​​​​ടി​​​​​​​​ഞ്ഞാ​​​​​​​​റു​​​​​​​​ഭാ​​​​​​​​ഗ​​​​​​​​ത്ത് പേ​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ഷ്യ​​​​​​​​ക്കാ​​​​​​​​രി​​​​​​​​ൽ​​​​​​​​നി​​​​​​​​ന്ന് പി​​​​​​​​ടി​​​​​​​​ച്ചെ​​​​​​​​ടു​​​​​​​​ത്ത റോ​​​​​​​​മാ അ​​​​​​​​ധീ​​​​​​​​ന​​​​​​​​ത​​​​​​​​യി​​​​​​​​ലു​​​​​​​​ള്ള പ്ര​​​​​​​​ദേ​​​​​​​​ശ​​​​​​​​ത്തെ ഏ​​​​​​​​ഷ്യാ ​​​​​​​​മൈ​​​​​​​​ന​​​​​​​​ർ എ​​​​​​​​ന്ന പേ​​​​​​​​രി​​​​​​​​ൽ ഒ​​​​​​​​രു റോ​​​​​​​​മ​​​​​​​​ൻ പ്ര​​​​​​​​വി​​​​​​​​ശ്യ​​​​​​​​യാ​​​​​​​​ക്കി. വ​​​​​​​​ട​​​​​​​​ക്ക് ബോ​​​​​​​​സ്ഫ​​​​​​​​റ​​​​​​​​സും തെ​​​​​​​​ക്ക് ഡാ​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ഡ​​​​​​​​ന​​​​​​​​ൽ​​​​​​​​സും ക​​​​​​​​ട​​​​​​​​ലി​​​​​​​​ടു​​​​​​​​ക്കു​​​​​​​​ക​​​​​​​​ൾ തു​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ക്കി​​​​​​​​യെ ക​​​​​​​​രി​​​​​​​​ങ്ക​​​​​​​​ട​​​​​​​​ലും മെ​​​​​​​​ഡി​​​​​​​​റ്റ​​​​​​​​റേ​​​​​​​​നി​​​​​​​​യ​​​​​​​​ൻ ക​​​​​​​​ട​​​​​​​​ലു​​​​​​​​മാ​​​​​​​​യി ബ​​​​​​​​ന്ധി​​​​​​​​പ്പി​​​​​​​​ക്കു​​​​​​​​ന്നു. കി​​​​​​​​ഴ​​​​​​​​ക്കി​​​​​​​​നെ​​​​​​​​യും പ​​​​​​​​ടി​​​​​​​​ഞ്ഞാ​​​​​​​​റി​​​​​​​​നെ​​​​​​​​യും ബ​​​​​​​​ന്ധി​​​​​​​​പ്പി​​​​​​​​ക്കു​​​​​​​​ന്ന ക​​​​​​​​ര, വ്യോ​​​​​​​​മ​​​​​​​​പാ​​​​​​​​ത​​​​​​​​ക​​​​​​​​ൾ തു​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ക്കി​​​​​​​​യി​​​​​​​​ലൂ​​​​​​​​ടെ​​​​​​യാ​​​​​​ണ് ക​​​​​​​​ട​​​​​​​​ന്നു​​​​​​​​പോ​​​​​​​​കു​​​​​​​​ന്ന​​​​​​​​ത്. ഈ ​​​​​​വ​​​​​​സ്തു​​​​​​ത​​​​​​ക​​​​​​ൾ ഈ ​​​​​​​​രാ​​​​​​​​ജ്യ​​​​​​​​ത്തെ വ​​​​​​​​ള​​​​​​​​രെ ത​​​​​​​​ന്ത്ര​​​​​​​​പ്രാ​​​​​​​​ധാ​​​​​​​​ന്യ​​​​​​​​മു​​​​​​​​ള്ള ഒ​​​​​​​​രു ഭൂ​​​​​​​​ഖ​​​​​​​​ണ്ഡാ​​​​​​​​ന്ത​​​​​​​​ര പ്ര​​​​​​​​ദേ​​​​​​​​ശ​​​​​​​​മാ​​​​​​​​ക്കു​​​​​​​​ന്നു.

മ​​​​​​​​ധ്യ​​​​​​​​പൂ​​​​​​​​ർ​​​​​​​​വ​​​​​​​​ദേ​​​​​​​​ശ​​​​​​​​ത്ത് അ​​​​​​​​റ​​​​​​​​ബി, ഇ​​​​​​​​റേ​​​​​​​​നി​​​​​​​​യ​​​​​​​​ൻ വി​​​​​​​​ഭാ​​​​​​​​ഗ​​​​​​​​ങ്ങ​​​​​​​​ളെ​​​​​​​​ക്കൂ​​​​​​​​ടാ​​​​​​​​തെ 11-ാം നൂ​​​​​​​​റ്റാ​​​​​​​​ണ്ടി​​​​​​​​ൽ പ്ര​​​​​​​​ബ​​​​​​​​ല​​​​​​​​പ്പെ​​​​​​​​ടു​​​​​​​​ക​​​​​​​​യും അ​​​​​​​​ധി​​​​​​​​കാ​​​​​​​​ര​​​​​​​​ത്തി​​​​​​​​ൽ വ​​​​​​​​രി​​​​​​​​ക​​​​​​​​യും ചെ​​​​​​​​യ്ത ഒ​​​​​​​​രു ജ​​​​​​​​ന​​​​​​​​വി​​​​​​​​ഭാ​​​​​​​​ഗ​​​​​​​​മാ​​​​​​​​ണ് തു​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ക്കി​​​​​​​​ക​​​​​​​​ൾ. മ​​​​​​​​ധ്യേ​​​​​​​​ഷ്യ​​​​​​​​യി​​​​​​​​ൽ​​​​​​​​നി​​​​​​​​ന്ന് മ​​​​​​​​ധ്യ​​​​​​​​പൂ​​​​​​​​ർ​​​​​​​​വ​​​​​​​​ദേ​​​​​​​​ശ​​​​​​​​ത്തേ​​​​​​​​ക്കു​​​​​​​​ വ​​​​​​​​ന്ന ഒ​​​​​​​​രു നൊ​​​​​​​​മാ​​​​​​​​ഡി​​​​​​​​ക് ജ​​​​​​​​ന​​​​​​​​ത​​​​​​​​യാ​​​​​​​​ണ് അ​​​​​​​​വ​​​​​​​​ർ. കാ​​​​​​​​ല​​​​​​​​ക്ര​​​​​​​​മ​​​​​​​​ത്തി​​​​​​​​ൽ അ​​​​​​​​വ​​​​​​​​ർ ഇ​​​​​​​​സ്‌ലാം​​​​​​​​ മ​​​​​​​​തം സ്വീ​​​​​​​​ക​​​​​​​​രി​​​​​​​​ച്ചു. യു​​​​​​​​ദ്ധ​​​​​​​​നി​​​​​​​​പു​​​​​​​​ണ​​​​​​​​രാ​​​​​​​​യി​​​​​​​​രു​​​​​​​​ന്ന അ​​​​​​​​വ​​​​​​​​ർ അ​​​​​​​​ടി​​​​​​​​മ​​​​​​​​ക​​​​​​​​ളും സൈ​​​​​​​​നി​​​​​​​​ക​​​​​​​​രു​​​​​​​​മാ​​​​​​​​യി അ​​​​​​​​ബാ​​​​​​​​സി​​​​​​​​ഡ്, സ​​​​​​​​മ​​​​​​​​നി​​​​​​​​ഡ്, ഗ​​​​​​​​ഡ്നാ​​​​​​​​വി​​​​​​​​ഡ്, ബു​​​​​​​​യി​​​​​​​​ദ് ഭ​​​​​​​​ര​​​​​​​​ണ​​​​​​​​കാ​​​​​​​​ല​​​​​​​​ത്തെ​​​​​​​​ല്ലാം സേ​​​​​​​​വ​​​​​​​​ന​​​​​​​​മ​​​​​​​​നു​​​​​​​​ഷ്ഠി​​​​​​​​ച്ചു. സു​​​​​​​​ന്നി വി​​​​​​​​ഭാ​​​​​​​​ഗ​​​​​​​​ത്തി​​​​​​​​ൽ ഓ​​​​​​​​ഗ​​​​​​​​സ് വം​​​​​​​​ശ​​​​​​​​ത്തി​​​​​​​​ൽ​​​​​​​​പ്പെ​​​​​​​​ട്ട ഇ​​​​​​​​വ​​​​​​​​ർ 11-13 നൂ​​​​​​​​റ്റാ​​​​​​​​ണ്ടു​​​​​​​​ക​​​​​​​​ളി​​​​​​​​ൽ ഇ​​​​​​​​റാ​​​​​​​​ൻ, സി​​​​​​​​റി​​​​​​​​യ, പ​​​​​​​​ല​​​​​​​​സ്തീ​​​​​​​​ന, അ​​​​​​​​ന​​​​​​​​തോ​​​​​​​​ലി​​​​​​​​യ അ​​​​​​​​ഥ​​​​​​​​വാ ഏ​​​​​​​​ഷ്യാ​​​​​​​​മൈ​​​​​​​​ന​​​​​​​​ർ (ഇ​​​​​​​​പ്പോ​​​​​​​​ഴ​​​​​​​​ത്തെ തു​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ക്കി) എ​​​​​​​​ന്നി​​​​​​​​വി​​​​​​ട​​​​​​​​ങ്ങളി​​​​​​​​ലെ​​​​​​​​ല്ലാം അ​​​​​​​​ധി​​​​​​​​കാ​​​​​​​​രം സ്ഥാ​​​​​​​​പി​​​​​​​​ച്ച് മ​​​​​​​​ധ്യേ​​​​​​​​ഷ്യ​​​​​​​​യും പൂ​​​​​​​​ർ​​​​​​​​വ​​​​​​​​ഭാ​​​​​​​​ഗ​​​​​​​​വും ഉ​​​​​​​​ൾ​​​​​​​​പ്പെ​​​​​​​​ടു​​​​​​​​ന്ന ഒ​​​​​​​​രു സാ​​​​​​​​മ്രാ​​​​​​​​ജ്യ​​​​​​​​ത്തി​​​​​​​​ന് രൂ​​​​​​​​പം കൊ​​​​​​​​ടു​​​​​​​​ത്തു. 1070ൽ ​​​​​​​​മാ​​​​​​​​ൻ​​​​​​​​സി​​​​​​​​ക്ക​​​​​​​​ട്ട് യു​​​​​​​​ദ്ധ​​​​​​​​ത്തി​​​​​​​​ൽ തു​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ക്കി​​​​​​​​ക​​​​​​​​ൾ ശ​​​​​​​​ക്ത​​​​​​​​രാ​​​​​​​​യ ബൈ​​​​​​​​സ​​​​​​​​ന്‍റൈ​​​​​​​​നെ പ​​​​​​​​രാ​​​​​​​​ജ​​​​​​​​യ​​​​​​​​പ്പെ​​​​​​​​ടു​​​​​​​​ത്തി 1071ൽ ​​​​​​​​നി​​​​​​​​ഖ്യ​​​​​​​​യും 1080ൽ ​​​​​​​​അ​​​​​​​​ന്ത്യോ​​​​​​​​ക്യ​​​​​​​​യും പി​​​​​​​​ടി​​​​​​​​ച്ചെ​​​​​​​​ടു​​​​​​​​ത്തു. 1092ൽ ​​​​​​​​ഇ​​​​​​​​സ്‌ലാ​​​​​​​​മി​​​​​​​​ക അ​​​​​​​​ബാ​​​​​​​​സി​​​​​​​​ഡ് വം​​​​​​​​ശം ഭ​​​​​​​​രി​​​​​​​​ച്ചി​​​​​​​​രു​​​​​​​​ന്ന സി​​​​​​​​റി​​​​​​​​യ​​​​​​​​യും പ​​​​​​​​ല​​​​​​​​സ്തീന​​​​​​​​യും തു​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ക്കി​​​​​​​​ക​​​​​​​​ൾ കീ​​​​​​​​ഴ്പ്പെ​​​​​​​​ടു​​​​​​​​ത്തി. സെ​​​​​​​​ൽ​​​​​​​​യു​​​​​​​​ക്ക് തു​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ക്കി​​​​​​​​ക​​​​​​​​ളാ​​​​​​​​ണ് ഏ​​​​​​​​ഷ്യാ​​​​​​​​മൈ​​​​​​​​ന​​​​​​​​റി​​​​​​​​ലെത്തി​​​​​​​​യ ആ​​​​​​​​ദ്യ തു​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ക്കി വം​​​​​​​​ശ​​​​​​​​ജ​​​​​​​​ർ. അ​​​​​​​​ധി​​​​​​​​കാ​​​​​​​​ര​​​​​​​​ത്തി​​​​​​​​നും ആ​​​​​​​​ധി​​​​​​​​പ​​​​​​​​ത്യ​​​​​​​​ത്തി​​​​​​​​നും വേ​​​​​​​​ണ്ടി​​​​​​​​യു​​​​​​​​ള്ള വി​​​​​​​​വി​​​​​​​​ധ തു​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ക്കി​​​​​​​​ വം​​​​​​​​ശ​​​​​​​​ജ​​​​​​​​രു​​​​​​​​ടെ പ​​​​​​​​ര​​​​​​​​സ്പ​​​​​​​​ര​​​​​​​​ പോ​​​​​​​​രാ​​​​​​​​ട്ട​​​​​​​​ങ്ങ​​​​​​​​ളി​​​​​​​​ൽ ഓ​​​​​​​​ട്ടോ​​​​​​​​മ​​​​​​​​ൻ തു​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ക്കി​​​​​​​​ക​​​​​​​​ൾ ആ​​​​​​​​ധി​​​​​​​​പ​​​​​​​​ത്യം നേ​​​​​​​​ടി. 1453ൽ ​​​​​​​​ഓ​​​​​​​​ട്ടോ​​​​​​​​മ​​​​​​​​ൻ സു​​​​​​​​ൽ​​​​​​​​ത്താ​​​​​​​​ൻ മു​​​​​​​​ഹ​​​​​​​​മ്മ​​​​​​​​ദ് ര​​​​​​​​ണ്ടാ​​​​​​​​മ​​​​​​​​ൻ ബൈ​​​​​​​​സ​​​​​​​​ന്‍റൈ​​​​​​​​ൻ സാ​​​​​​​​മ്രാ​​​​​​​​ജ്യ​​​​​​​​ത്തി​​​​​​​​ന്‍റെ ത​​​​​​​​ല​​​​​​​​സ്ഥാ​​​​​​​​ന​​​​​​​​മാ​​​​​​​​യി​​​​​​​​രു​​​​​​​​ന്ന കോ​​​​​​​​ണ്‍സ്റ്റാ​​​​​​​​ന്‍റി​​​​​​​​നോ​​​​​​​​പ്പി​​​​​​​​ൾ പി​​​​​​​​ടി​​​​​​​​ച്ചെ​​​​​​​​ടു​​​​​​​​ത്തു. അ​​​​​​​​ങ്ങ​​​​​​​​നെ​​​​​​​​യാ​​​​​​​​ണ് ക്രൈ​​​​​​​​സ്ത​​​​​​​​വ​​​​​​​​മാ​​​​​​​​യി​​​​​​​​രു​​​​​​​​ന്ന ഏ​​​​​​​​ഷ്യാ​​​​​​​​ മൈ​​​​​​​​ന​​​​​​​​ർ ഇ​​​​​​​​സ്‌ലാ​​​​​​​​മി​​​​​​​​ക തു​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ക്കി​​​​​​​​യാ​​​​​​​​യി​​​​​​​​ത്തീ​​​​​​​​രു​​​​​​​​ന്ന​​​​​​​​ത്.

തു​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ക്കി​​​​​​​​യു​​​​​​​​ടെ ശ്ലൈ​​​​​​​​ഹി​​​​​​​​ക പാ​​​​​​​​ര​​​​​​​​ന്പ​​​​​​​​ര്യം

വ​​​​​​​​ള​​​​​​​​രെ അ​​​​​​​​പ്പ​​​​​​​​സ്തോ​​​​​​​​ലി​​​​​​​​ക​​​​​​​​ പാ​​​​​​​​ര​​​​​​​​ന്പ​​​​​​​​ര്യ​​​​​​​​മു​​​​​​​​ള്ള രാ​​​​​​​​ജ്യ​​​​​​​​മാ​​​​​​​​ണ് തു​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ക്കി. അ​​​​​​​​പ്പ​​​​​​​​സ്തോ​​​​​​​​ല​​​​​​​​ പ്ര​​​​​​​​മു​​​​​​​​ഖ​​​​​​​​നാ​​​​​​​​യ വി​​​​​​ശു​​​​​​ദ്ധ ​​പ​​​​​​​​ത്രോ​​​​​​​​സാ​​​​​​​​ണ് അ​​​​​​​​ന്ത്യോ​​​​​​​​ക്യ​​​​​​​​ൻ സ​​​​​​​​ഭ​​​​​​​​യു​​​​​​​​ടെ സ്ഥാ​​​​​​​​പ​​​​​​​​ക​​​​​​​​ൻ. ഹേ​​​​​​​​റോ​​​​​​​​ദേ​​​​​​​​സ് അ​​​​​​​​ഗ്രി​​​​​​​​പ്പ​​​​​​​​യു​​​​​​​​ടെ കാ​​​​​​​​ല​​​​​​​​ത്ത് എഡി 43ലാ​​​​​​​​ണ് ര​​​​​​​​ണ്ടാ​​​​​​​​മ​​​​​​​​ത്തെ ജ​​​​​​​​യി​​​​​​​​ൽ​​​​​​​​വാ​​​​​​​​സ​​​​​​​​ശേ​​​​​​​​ഷം (അ​​​​​​​​പ്പ. പ്ര​​​​​​​​വ. 12) അ​​​​​​​​ദ്ദേ​​​​​​​​ഹം സു​​​​​​​​വി​​​​​​​​ശേ​​​​​​​​ഷ പ്ര​​​​​​​​ഘോ​​​​​​​​ഷ​​​​​​​​ണ​​​​​​​​ത്തി​​​​​​​​നാ​​​​​​​​യി അ​​​​​​​​ന്ത്യോ​​​​​​​​ക്യ​​​​​​​​യി​​​​​​​​ലേ​​​​​​​​ക്ക് പോ​​​​​​​​കു​​​​​​​​ന്ന​​​​​​​​ത്. വിശുദ്ധ ​​​​​​​​പൗ​​​​​​​​ലോ​​​​​​​​സി​​​​​​​​ന്‍റെ പ്രേ​​​​​​​​ഷി​​​​​​​​ത​​​​​​​​യാ​​​​​​​​ത്ര​​​​​​​​ക​​​​​​​​ളു​​​​​​​​ടെ​​​​​​​​യും പ്ര​​​​​​​​വ​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ത്ത​​​​​​​​ന​​​​​​​​ങ്ങ​​​​​​​​ളു​​​​​​​​ടെ​​​​​​​​യും കേ​​​​​​​​ന്ദ്രം തു​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ക്കി​​​​​​​​യാ​​​​​​​​യി​​​​​​​​രു​​​​​​​​ന്നു. തു​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ക്കി​​​​​​​​യി​​​​​​​​ലെ താ​​​​​​​​ർ​​​​​​​​സൂ​​​​​​​​സി​​​​​​​​ലാ​​​​​​​​ണ് അ​​​​​​​​ദ്ദേ​​​​​​​​ഹം ജ​​​​​​​​നി​​​​​​​​ച്ച​​​​​​​​ത്. അ​​​​​​​​ദ്ദേ​​​​​​​​ഹ​​​​​​​​ത്തി​​​​​​​​ന്‍റെ പ്രേ​​​​​​​​ഷി​​​​​​​​ത​​​​​​​​യാ​​​​​​​​ത്ര​​​​​​​​ക​​​​​​​​ളി​​​​​​​​ൽ (എഡി 45-48, 50-52, 53-58) അ​​​​​​​​ദ്ദേ​​​​​​​​ഹം പ്ര​​​​​​​​വ​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ത്തി​​​​​​​​ച്ച സ്ഥ​​​​​​​​ല​​​​​​​​ങ്ങ​​​​​​​​ളി​​​​​​​​ൽ തു​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ക്കി​​​​​​​​യി​​​​​​​​ലെ ലി​​​​​​​​ക്കോ​​​​​​​​ണി​​​​​​​​യ, പി​​​​​​​​സീ​​​​​​​​ദി​​​​​​​​യ, ഫ്രീ​​​​​​​​ജി​​​​​​​​യ, ഗ​​​​​​​​ലാ​​​​​​​​ത്തി​​​​​​​​യ, എ​​​​​​​​ഫേ​​​​​​​​സൂ​​​​​​​​സ്, ത്രോ​​​​​​​​വാ​​​​​​​​സ് എ​​​​​​​​ന്നി​​​​​​​​വ ഉ​​​​​​​​ൾ​​​​​​​​പ്പെ​​​​​​​​ടു​​​​​​​​ന്നു. പൗ​​​​​​​​ലോ​​​​​​​​സ് സ്ഥാ​​​​​​​​പി​​​​​​​​ച്ച ഏ​​​​​​​​ഴ് സ​​​​​​​​ഭ​​​​​​​​ക​​​​​​​​ൾ (വെ​​​​​​​​ളി​​​​​​​​പാ​​​​​​​​ട് 1, 2 അ​​​​​​​​ധ്യാ​​​​​​​​യ​​​​​​​​ങ്ങ​​​​​​​​ൾ) ഏഷ്യാ​​​​​​​​മൈ​​​​​​​​ന​​​​​​​​റി​​​​​​​​ലെ ഗ്രീ​​​​​​​​ക്ക് സം​​​​​​​​സാ​​​​​​​​രി​​​​​​​​ക്കു​​​​​​​​ന്ന പെ​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ഗ​​​​​​​​മും, തി​​​​​​​​യ​​​​​​ത്തീ​​​​​​റ, സാ​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ദി​​​​​​​​സ്, ഫി​​​​​​​​ല​​​​​​​​ാഡെ​​​​​​​​ൽ​​​​​​​​ഫി​​​​​​​​യ, സ്മി​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ണ, എ​​​​​​​​ഫേ​​​​​​​​സൂ​​​​​​​​സ്, ല​​​​​​​​വൊ​​​​​​​​ദി​​​​​​​​ക്കി​​​​​​​​യ എ​​​​​​​​ന്നി​​​​​​​​വ​​​​​​​​യാ​​​​​​​​യി​​​​​​​​രു​​​​​​​​ന്നു. വിശുദ്ധ ​​​​​​​​പൗ​​​​​​​​ലോ​​​​​​​​സി​​​​​​​​ന്‍റെ ഗ​​​​​​​​ലാ​​​​​​​​ത്തി​​​​​​​​യ​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ക്കും എ​​​​​​​​ഫേ​​​​​​​​സൂ​​​​​​​​സു​​​​​​​​കാ​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ക്കും കൊ​​​​​​​​ളോസൂ​​​​​​​​സു​​​​​​​​കാ​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ക്കു​​​​​​​​മു​​​​​​​​ള്ള ലേ​​​​​​​​ഖ​​​​​​​​ന​​​​​​​​ങ്ങ​​​​​​​​ൾ ഏ​​​​​​​​ഷ്യാ​​​​​​​​ മൈ​​​​​​​​ന​​​​​​​​റി​​​​​​​​ലെ ഈ ​​​​​​​​സ്ഥ​​​​​​​​ല​​​​​​​​ങ്ങ​​​​​​​​ളി​​​​​​​​ലെ സ​​​​​​​​ഭ​​​​​​​​ക​​​​​​​​ളെ ഉ​​​​​​​​ദ്ദേ​​​​​​​​ശി​​​​​​​​ച്ച് ര​​​​​​​​ചി​​​​​​​​ക്ക​​​​​​​​പ്പെ​​​​​​​​ട്ട​​​​​​​​വ​​​​​​​​യാ​​​​​​​​ണ്. വിശുദ്ധ ​​​​​​​​യോ​​​​​​​​ഹ​​​​​​​​ന്നാ​​​​​​​​ൻ ശ്ലീ​​​​​​​​ഹാ​​​​​​​​യു​​​​​​​​ടെ സു​​​​​​​​വി​​​​​​​​ശേ​​​​​​​​ഷ​​​​​​​​പ്ര​​​​​​​​വ​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ത്ത​​​​​​​​ന​​​​​​​​രം​​​​​​​​ഗം എ​​​​​​​​ഫേ​​​​​​​​സൂ​​​​​​​​സാ​​​​​​​​യി​​​​​​​​രു​​​​​​​​ന്നു. ട്രാ​​​​​​​​ജ​​​​​​​​ൻ ച​​​​​​​​ക്ര​​​​​​​​വ​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ത്തി​​​​​​​​യു​​​​​​​​ടെ കാ​​​​​​​​ല​​​​​​​​ത്ത് എഡി 100ൽ ​​​​​​​​വിശുദ്ധ ​​​​​​​​യോ​​​​​​​​ഹ​​​​​​​​ന്നാ​​​​​​​​ൻ എ​​​​​​​​ഫേ​​​​​​​​സൂ​​​​​​​​സി​​​​​​​​ൽ മ​​​​​​​​രി​​​​​​​​ച്ച് അ​​​​​​​​വി​​​​​​​​ടെ സം​​​​​​​​സ്ക​​​​​​​​രി​​​​​​​​ക്ക​​​​​​​​പ്പെ​​​​​​​​ട്ടു.

സ​​​​​​​​ഭാ ​​​​​​​​കേ​​​​​​​​ന്ദ്ര​​​​​​​​ങ്ങ​​​​​​​​ളും പാ​​​​​​​​ത്രി​​​​​​​​യാ​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ക്കേ​​​​​​​​റ്റു​​​​​​​​ക​​​​​​​​ളും

സ​​​​​​​​ഭ​​​​​​​​യു​​​​​​​​ടെ ആ​​​​​​​​ദ്യ​​​​​​​​നൂ​​​​​​​​റ്റാ​​​​​​​​ണ്ടു​​​​​​​​ക​​​​​​​​ളി​​​​​​​​ലെ മൂ​​​​​​​​ന്നു സ​​​​​​​​ഭാ​​​​​​​​ കേ​​​​​​​​ന്ദ്ര​​​​​​​​ങ്ങ​​​​​​​​ളി​​​​​​​​ൽ (Tetrarchy) ഒ​​​​​​​​ന്നാ​​​​​​​​യി​​​​​​​​രു​​​​​​​​ന്നു അ​​​​​​​​ന്ത്യോ​​​​​​​​ക്യാ. കി​​​​​​​​ഴ​​​​​​​​ക്ക​​​​​​​​ൻ റോ​​​​​​​​മാ​​​​​​​​ സാ​​​​​​​​മ്രാ​​​​​​​​ജ്യ​​​​​​​​ത്തി​​​​​​​​ന്‍റെ ത​​​​​​​​ല​​​​​​​​സ്ഥാ​​​​​​​​ന​​​​​​​​വും അ​​​​​​​​ന്ത്യോ​​​​​​​​ക്യാ​​​​​​​​യാ​​​​​​​​യി​​​​​​​​രു​​​​​​​​ന്നു. ബിസി 300ൽ ​​​​​​​​ആ​​​​​​​​രം​​​​​​​​ഭി​​​​​​​​ച്ച ഈ ​​​​​​​​പ​​​​​​​​ട്ട​​​​​​​​ണം പേ​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ഷ്യ​​​​​​​​ൻ സെ​​​​​​​​ലൂ​​​​​​​​സി​​​​​​​​ഡ് വം​​​​​​​​ശ​​​​​​​​ത്തി​​​​​​​​ന്‍റെ ആ​​​​​​​​സ്ഥാ​​​​​​​​ന​​​​​​​​മാ​​​​​​​​യി​​​​​​​​രു​​​​​​​​ന്നു. ബി​​​​​​​​സി 63ലാ​​​​​​​​ണ് റോ​​​​​​​​മാ​​​​​​​​ക്കാ​​​​​​​​ർ ഇ​​​​​​​​തു പി​​​​​​​​ടി​​​​​​​​ച്ചെ​​​​​​​​ടു​​​​​​​​ക്കു​​​​​​​​ന്ന​​​​​​​​ത്. ക്രി​​​​​​​​സ്ത്വ​​​​​​​​ബ്ദം നാ​​​​​​​​ലാം നൂ​​​​​​​​റ്റാ​​​​​​​​ണ്ടി​​​​​​​​ലാ​​​​​​​​ണ് അ​​​​​​​​ന്ത്യോ​​​​​​​​ക്യ​​​​​​​​ൻ ദൈ​​​​​​​​വ​​​​​​​​ശാ​​​​​​​​സ്ത്ര​​​​​​​​പീ​​​​​​​​ഠം ആ​​​​​​​​രം​​​​​​​​ഭി​​​​​​​​ക്കു​​​​​​​​ന്ന​​​​​​​​ത്. അ​​​​​​​​ല​​​​​​​​ക്സാ​​​​​​​​ൻ​​​​​​ഡ്രി​​​​​​​​യ​​​​​​​​ൻ ദൈ​​​​​​​​വ​​​​​​​​ശാ​​​​​​​​സ്ത്ര​​​​​​​​പീ​​​​​​​​ഠ​​​​​​​​വു​​​​​​​​മാ​​​​​​​​യി യോ​​​​​​​​ജി​​​​​​​​ക്കാ​​​​​​​​ത്ത ത​​​​​​​​ന​​​​​​​​താ​​​​​​​​യ ഒ​​​​​​​​രു ബൈ​​​​​​​​ബി​​​​​​​​ൾ വ്യാ​​​​​​​​ഖ്യാ​​​​​​​​ന​​​​​​​​ശൈ​​​​​​​​ലി​​​​​​​​യും ക്രി​​​​​​​​സ്തു​​​​​​​​വി​​​​​​​​ജ്ഞാ​​​​​​​​നീ​​​​​​​​യ​​​​​​​​വും അ​​​​​​​​ന്ത്യോ​​​​​​​​ക്യ​​​​​​​​ൻ സ്കൂ​​​​​​​​ൾ വി​​​​​​​​ക​​​​​​​​സി​​​​​​​​പ്പി​​​​​​​​ച്ചെ​​​​​​​​ടു​​​​​​​​ത്തു. അ​​​​​​​​തി​​​​​​​​ന്‍റെ ഫ​​​​​​​​ല​​​​​​​​മാ​​​​​​യാ​​​​​​​​ണ് കാ​​​​​​​​ല​​​​​​​​ക്ര​​​​​​​​മ​​​​​​​​ത്തി​​​​​​​​ൽ അ​​​​​​​​ന്ത്യോ​​​​​​​​ക്യ​​​​​​​​ൻ സ​​​​​​​​ഭ, അ​​​​​​​​ന്ത്യോ​​​​​​​​ക്യ​​​​​​​​ൻ റീ​​​​​​​​ത്ത്, അ​​​​​​​​ന്ത്യോ​​​​​​​​ക്യ​​​​​​​​ൻ ആ​​​​​​​​രാ​​​​​​​​ധ​​​​​​​​ന​​​​​​​​ക്ര​​​​​​​​മം, അ​​​​​​​​ന്ത്യോ​​​​​​​​ക്യ​​​​​​​​ൻ പാ​​​​​​​​ത്രി​​​​​​​​യാ​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ക്കേ​​​​​​​​റ്റു​​​​​​​​ക​​​​​​​​ൾ എ​​​​​​​​ന്നി​​​​​​​​വ പ്രാ​​​​​​​​ബ​​​​​​​​ല്യ​​​​​​​​ത്തി​​​​​​​​ൽ വ​​​​​​​​രു​​​​​​​​ന്ന​​​​​​​​ത്. അ​​​​​​​​ന്ത്യോ​​​​​​​​ക്യ എ​​​​​​​​ന്ന പേ​​​​​​​​ര് ചേ​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ത്തു​​​​​​​​ള്ള നാ​​​​​​​​ല് ക​​​​​​​​ത്തോ​​​​​​​​ലി​​​​​​​​ക്കാ ​​പാ​​​​​​​​ത്രി​​​​​​​​യാ​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ക്കേ​​​​​​​​റ്റു​​​​​​​​ക​​​​​​​​ളും ര​​​​​​​​ണ്ട് അ​​​​​​​​ക​​​​​​​​ത്തോ​​​​​​​​ലി​​​​​​​​ക്കാ പാ​​​​​​​​ത്രി​​​​​​​​യാ​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ക്കേ​​​​​​​​റ്റു​​​​​​​​ക​​​​​​​​ളും അ​​​​​​​​ന്ത്യോ​​​​​​​​ക്യ​​​​​​​​ൻ സ​​​​​​​​ഭ​​​​​​​​യു​​​​​​​​ടെ വ്യാ​​​​​​​​പ്തി​​​​​​​​യും ശ​​​​​​​​ക്തി​​​​​​​​യും സ്വാ​​​​​​​​ധീ​​​​​​​​ന​​​​​​​​വും ആ​​​​​​​​ചാ​​​​​​​​ര​​​​​​​​രീ​​​​​​​​തി​​​​​​​​ക​​​​​​​​ളു​​​​​​​​മാ​​​​​​​​ണ് കാ​​​​​​​​ണി​​​​​​​​ക്കു​​​​​​​​ന്ന​​​​​​​​ത്. ഈ ​​​​​​​​ആ​​​​​​​​റ് പാ​​​​​​​​ത്രി​​​​​​​​യാ​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ക്കേ​​​​​​​​റ്റു​​​​​​​​ക​​​​​​​​ൾ- സി​​​​​​​​റി​​​​​​​​യ​​​​​​​​ൻ, മാ​​​​​​​​റോ​​​​​​​​നൈ​​​​​​​​റ്റ്, മെ​​​​​​​​ൽ​​​​​​​​ക്കൈ​​​​​​​​റ്റ്, ലാ​​​​​​​​റ്റി​​​​​​​​ൻ എ​​​​​​​​ന്നീ നാ​​​​​​​​ല് ക​​​​​​​​ത്തോ​​​​​​​​ലി​​​​​​​​ക്കാ പാ​​​​​​​​ത്രി​​​​​​​​യാ​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ക്കേ​​​​​​​​റ്റു​​​​​​​​ക​​​​​​​​ളും സി​​​​​​​​റി​​​​​​​​യ​​​​​​​​ൻ ഓ​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ത്ത​​​​​​​​ഡോ​​​​​​​​ക്സ്, ഗ്രീ​​​​​​​​ക്ക് ഓ​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ത്ത​​​​​​​​ഡോ​​​​​​​​ക്സ് എ​​​​​​​​ന്നീ ര​​​​​​​​ണ്ട് അ​​​​​​​​ക​​​​​​​​ത്തോ​​​​​​​​ലി​​​​​​​​ക്കാ പാ​​​​​​​​ത്രി​​​​​​​​യാ​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ക്കേ​​​​​​​​റ്റു​​​​​​​​ക​​​​​​​​ളു​​​​​​​​മാ​​​​​​​​ണ്.

തു​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ക്കി​​​​​​​​യി​​​​​​​​ലെ ര​​​​​​​​ണ്ടാ​​​​​​​​മ​​​​​​​​ത്തെ പ്ര​​​​​​​​ധാ​​​​​​​​ന ക്രൈ​​​​​​​​സ്ത​​​​​​​​വ​​​​​​​​കേ​​​​​​​​ന്ദ്ര​​​​​​​​മാ​​​​​​​​ണ് കോ​​​​​​​​ണ്‍സ്റ്റാ​​​​​​​​ന്‍റി​​​​​​​​നോ​​​​​​​​പ്പി​​​​​​​​ൾ അ​​​​​​​​ഥ​​​​​​​​വാ ഇ​​​​​​​​സ്റ്റാം​​​​​​​​ബു​​​​​​​​ൾ. ബിസി 600ൽ ​​​​​​​​ആ​​​​​​​​രം​​​​​​​​ഭി​​​​​​​​ച്ച ബൈ​​​​​​​​സാ​​​​​​​​ൻ​​​​​​​​സി​​​​​​​​യും (Byzantium) എ​​​​​​​​ന്ന​​​​​​​​റി​​​​​​​​യ​​​​​​​​പ്പെ​​​​​​​​ടു​​​​​​​​ന്ന ഈ ​​​​​​​​പ​​​​​​​​ട്ട​​​​​​​​ണം യൂ​​​​​​​​റോ​​​​​​​​പ്പി​​​​​​​​നെ​​​​​​​​യും ഏ​​​​​​​​ഷ്യ​​​​​​​​യെ​​​​​​​​യും ബ​​​​​​​​ന്ധി​​​​​​​​പ്പി​​​​​​​​ക്കു​​​​​​​​ന്ന​​​​​​​​തി​​​​​​​​നാ​​​​​​​​ൽ വ​​​​​​​​ള​​​​​​​​രെ ത​​​​​​​​ന്ത്ര​​​​​​​​പ്രാ​​​​​​​​ധാ​​​​​​​​ന്യ​​​​​​​​മു​​​​​​​​ള്ള ഒ​​​​​​ന്നാ​​​​​​ണ്. എ​​​​​​​​ഡി 330ൽ ​​​​​​​​കോ​​​​​​​​ണ്‍സ്റ്റ​​​​​​ന്‍റൈ​​​​​​​​ൻ ഇ​​​​​​​​തി​​​​​​​​നെ കി​​​​​​​​ഴ​​​​​​​​ക്ക​​​​​​​​ൻ റോ​​​​​​​​മാ​​​​​​​​ സാ​​​​​​​​മ്രാ​​​​​​​​ജ്യ​​​​​​​​ത്തി​​​​​​​​ന്‍റെ ത​​​​​​​​ല​​​​​​​​സ്ഥാ​​​​​​​​ന​​​​​​​​മാ​​​​​​​​ക്കി വി​​​​​​​​പു​​​​​​​​ല​​​​​​​​പ്പെ​​​​​​​​ടു​​​​​​​​ത്തി​​​​​​​​യ​​​​​​​​തു​​​​​​​​ മു​​​​​​​​ത​​​​​​​​ൽ പു​​​​​​​​തി​​​​​​​​യ റോം ​​​​​​​​അ​​​​​​​​ഥ​​​​​​​​വാ കോ​​​​​​​​ണ്‍സ്റ്റാ​​​​​​​​ന്‍റി​​​​​​​​നോ​​​​​​​​പ്പി​​​​​​​​ൾ (കു​​​​​​​​സ്റ്റാ​​​​​​​​ന്‍റി​​​​​​​​നോ​​​​​​​​പ്പോ​​​​​​​​ളി​​​​​​​​സ് = കോ​​​​​​​​ണ്‍സ്റ്റന്‍റൈ​​​​​​​​ന്‍റെ പ​​​​​​​​ട്ട​​​​​​​​ണം) എ​​​​​​​​ന്ന​​​​​​​​റി​​​​​​​​യ​​​​​​​​പ്പെ​​​​​​​​ടാ​​​​​​​​ൻ തു​​​​​​​​ട​​​​​​​​ങ്ങി. പി​​​​​​​​ന്നീ​​​​​​​​ട് പ​​​​​​​​തി​​​​​​​​ന​​​​​​​​ഞ്ചാം നൂ​​​​​​​​റ്റാ​​​​​​​​ണ്ടി​​​​​​​​ൽ ഓ​​​​​​​​ട്ടോ​​​​​​​​മ​​​​​​​​ൻ തു​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ക്കി​​​​​​​​ക​​​​​​​​ളാ​​​​​​​​ണ് ഈ ​​​​​​​​പ​​​​​​​​ട്ട​​​​​​​​ണ​​​​​​​​ത്തെ ഇ​​​​​​​​സ്റ്റാം​​​​​​​​ബു​​​​​​​​ൾ ആ​​​​​​​​ക്കി​​​​​​​​യ​​​​​​​​ത്. വ​​​​​​​​ള​​​​​​​​രെ പ്രാ​​​​​​​​ചീ​​​​​​​​നമായ വാ​​​​​​​​ണി​​​​​​​​ജ്യ, സാം​​​​​​​​സ്കാ​​​​​​​​രി​​​​​​​​ക, തു​​​​​​​​റു​​​​​​​​മു​​​​​​​​ഖ​​​​​​​​പ​​​​​​​​ട്ട​​​​​​​​ണ​​​​​​​​മെ​​​​​​​​ന്ന​​​​​​​​തി​​​​​​​​ലു​​​​​​​​പ​​​​​​​​രി ഇ​​​​​​​​ത് ഓ​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ത്ത​​​​​​​​ഡോ​​​​​​​​ക്സ് സ​​​​​​​​ഭ​​​​​​​​യു​​​​​​​​ടെ കേ​​​​​​​​ന്ദ്ര​​​​​​​​വു​​​​​​​​മാ​​​​​​​​ണ്. സാ​​​​​​​​ർ​​​​​​​​വ​​​​​​​​ത്രി​​​​​​​​ക​​​​​​​​ സ​​​​​​​​ഭ​​​​​​​​യു​​​​​​​​ടെ നാ​​​​​​​​ല് സൂ​​​​​​​​ന​​​​​​​​ഹ​​​​​​​​ദോ​​​​​​​​സു​​​​​​​​ക​​​​​​​​ളാ​​​​​​​​ണ് ഈ ​​​​​​​​പ​​​​​​​​ട്ട​​​​​​​​ണ​​​​​​​​ത്തി​​​​​​​​ൽ ന​​​​​​​​ട​​​​​​​​ന്നി​​​​​​​​ട്ടു​​​​​​​​ള്ള​​​​​​​​ത്. അ​​​​​​​​വ കോ​​​​​​​​ണ്‍സ്റ്റാ​​​​​​​​ന്‍റി​​​​​​​​നോ​​​​​​​​പ്പി​​​​​​​​ൾ I (381), ​​കോ​​​​​​​​ണ്‍സ്റ്റാ​​​​​​​​ന്‍റി​​​​​​​​നോ​​​​​​​​പ്പി​​​​​​​​ൾ II (553), കോ​​​​​​​​ണ്‍സ്റ്റാ​​​​​​​​ന്‍റി​​​​​​​​നോ​​​​​​​​പ്പി​​​​​​​​ൾ III (680-681), കോ​​​​​​​​ണ്‍സ്റ്റാ​​​​​​​​ന്‍റി​​​​​​​​നോ​​​​​​​​പ്പി​​​​​​​​ൾ IV (869) എ​​​​​​​​ന്നി​​​​​​​​വ​​​​​​​​യാ​​​​​​​​ണ്.

ഒ​​​​​​​​രു​​​​​​​​കാ​​​​​​​​ല​​​​​​​​ത്ത് റോ​​​​​​​​മാ ​സാ​​​​​​​​മ്രാ​​​​​​​​ജ്യ​​​​​​​​ത്തി​​​​​​​​ലെ നാ​​​​​​​​ലാ​​​​​​​​മ​​​​​​​​ത്തെ പ്ര​​​​​​​​ധാ​​​​​​​​ന​​​​​​​​ പ​​​​​​​​ട്ട​​​​​​​​ണ​​​​​​​​മാ​​​​​​​​യ തു​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ക്കി​​​​​​​​യി​​​​​​​​ലെ എ​​​​​​​​ഫേ​​​​​​​​സൂ​​​​​​​​സ് വ​​​​​​​​ള​​​​​​​​രെ പ്ര​​​​​​​​ധാ​​​​​​​​ന​​​​​​​​പ്പെ​​​​​​​​ട്ട ഒ​​​​​​​​രു ക്രൈ​​​​​​​​സ്ത​​​​​​​​വ​​​​​​​​കേ​​​​​​​​ന്ദ്ര​​​​​​​​മാ​​​​​​​​യി​​​​​​​​രു​​​​​​​​ന്നു. വിശുദ്ധ ​പൗ​​​​​​​​ലോ​​​​​​​​സ് പ്ര​​​​​​​​വ​​​​​​​​ർ​​​​​​​​ത്തി​​​​​​​​ച്ച സ്ഥ​​​​​​​​ലം, അ​​​​​​​​ദ്ദേ​​​​​​​​ഹം സ്ഥാ​​​​​​​​പി​​​​​​​​ച്ച ഏ​​​​​​​​ഴ് സ​​​​​​​​ഭ​​​​​​​​ക​​​​​​​​ളി​​​​​​​​ൽ ഒ​​​​​​​​ന്ന്, എ​​​​​​​​ഫേ​​​​​​​​സൂ​​​​​​​​സി​​​​​​​​ലെ സ​​​​​​​​ഭ​​​​​​​​യ്ക്കു​​​​​​​​ള്ള പൗ​​​​​​​​ലോ​​​​​​​​സി​​​​​​​​ന്‍റെ ലേ​​​​​​​​ഖ​​​​​​​​നം ഇ​​​​​​​​തെ​​​​​​​​ല്ലാം എ​​​​​​​​ഫേ​​​​​​​​സൂ​​​​​​​​സി​​​​​​​​ന്‍റെ ക്രൈ​​​​​​​​സ്ത​​​​​​​​വ​​​​​​​​പാ​​​​​​​​ര​​​​​​​​ന്പ​​​​​​​​ര്യം തെ​​​​​​​​ളി​​​​​​​​യി​​​​​​​​ക്കു​​​​​​​​ന്നു. ക​​​​​​​​ത്തോ​​​​​​​​ലി​​​​​​​​ക്കാ ​​​​​​​​സ​​​​​​​​ഭ​​​​​​​​യു​​​​​​​​ടെ മൂ​​​​​​​​ന്നാ​​​​​​​​മ​​​​​​​​ത്തെ സാ​​​​​​​​ർ​​​​​​​​വ​​​​​​​​ത്രി​​​​​​​​ക ​​​​​​​​സൂ​​​​​​​​ന​​​​​​​​ഹ​​​​​​​​ദോ​​​​​​​​സ് (431ൽ) ​​​​​​​​ന​​​​​​​​ട